خلاصه فصل: ایمنی بدن

 

این مطلب برای شما مفید بود؟ آیا آن را می پسندید؟


l تازه ترین مطالب وب سایت رو تو کانال تلگرامی زیست یاد ببینین!


مفاهیم کلیدی در خلاصه فصل :
1)دفاع و ايمني
2)اختلالات دستگاه ايمني
3)دفاع در ساير جانداران


راهنمای زیست یاد:
علایم ترتیب بندی مطالب : ۱) ، ❶ ، ● ، ▲ ، ■ ، ◆ ، ○
مطالب با رنگ: مطالب فصل کتاب درسی:برای دانش آموزان، مطالب مرتبط از فصل های دیگر کتاب های درسی:برای کنکوری ها، مطالب خارج از کتاب های درسی:برای توضیح بیشتر مطالب


1)دفاع و ايمني
❶كار دستگاه ايمني: شناسايي، از بين بردن، بي خطر كردن و تخريب مولكول ها و سلول هاي غير خودي
❷انواع دفاع:
  ●دفاع غير اختصاصي:
    ▲ويژگي ها:
      ■نخستين خط دفاعي
      ■عمل يكسان در برابر اغلب ميكروب ها
      ■عدم توانايي تشخيص ميكروب هاي مختلف
    ▲خط اول:
      ■لايه هاي شاخي پوست ← مانع ورود ميكروب ها
      ■چربي پوست و عرق ← اسيدي شدن سطح پوست ← مانع رشد ميكروب ها
      ■آنزيم ليزوزيمي عرق ← تخريب ديواره سلولي باكتري ها
      ■لايه مخاطي (در سطح داخل لوله گوارش، مجاري تنفسي و مجاري ادراري):
        ◆داراي ليزوزيم
        ◆به دام انداختن ميكروب ها و ممانعت از نفوذ آنها به بخش هاي عميق تر
        ◆حركت مژك ها در مجاري تنفسي به سمت حلق و سرانجام:
          ○خروج ارادي مايع مخاطي از راه دهان به صورت خلط
          ○بلع مايع مخاطي و انتقال آن به معده ← تخريب ميكروب ها توسط شيره معده
      ■ليزوزيم اشك و بزاق
      ■دفع ادرار و مدفوع ← دفع ميكروب ها
      ■سرفه و عطسه ← ميكروب زدايي
    ▲خط دوم:
      ■التهاب (پاسخ موضعي):
        ◆ترشح هيستامين از سلول هاي آسيب ديده ← گشاد شدن رگ و افزايش خون در محل
        ◆ترشح مواد شيميايي ديگر ← آمدن گلبول هاي سفيد به ويژه نوتروفيل ها از طريق دياپدز
        ◆فعاليت نوتروفيل ها و ماكروفاژها ← علائم التهاب (قرمز و گرمتر شدن و تورم)
        ◆چرك = گلبول هاي سفيد و سلول ها و ميكروب هاي كشته شده
ارجاع به کتاب دوم فصل 6: در اين فصل مي خوانيد كه بازوفيل ها هم هيستامين ترشح مي كنند.
ارجاع به کتاب سوم فصل 1: در اين فصل مي خوانيد كه ماستوسيت ها هم هيستامين ترشح مي كنند كه باعث بروز علائم آلرژي مي شود.
      ■تب (افزايش دماي بدن به دليل عوامل بيماريزا):
        ◆نشانه ي مبارزه ي بدن با عوامل بيماريزا
        ◆مانع رشد عوامل بيماريزا
نكته شكل 1.3:توجه داشته باشيد كه رشته هايي كه در اين شكل مي بينيد، رشته هاي سيتوپلاسمي هستند، نه تاژك.
      ■گلبول هاي سفيد فاگوسيت (مهمترين بخش خط دوم):
        ◆فاگوسيت ها: نوتروفيل، ماكروفاژ و ائوزينوفيل
        ◆فاگوسيتوز (ذره خواري): ورود ميكروب ها به سلول به صورت وزيكول← هضم ميكروب ها توسط آنزيم هاي ليزوزومي
ارجاع به کتاب دوم فصل 2: با توجه به توضيحاتي كه در اين فصل در مورد آندوسيتوز داده شده، در مي يابيد كه فاگوسيتوز نوعي آندوسيتوز است. ضمناً به ياد داشته باشيد كه برخي جانداران تك سلولي مثل آميب به روش آندوسيتوز تغذيه مي كنند.
ارجاع به کتاب دوم فصل 6: در اين فصل دسته بندي گلبول هاي سفيد و ويژگي هاي هر يك از آنها به شرح زير آمده است:
گرانولوسيت ها (توليد در مغز استخوان):
  نوتروفيل: تحرك زياد، حركت به سوي بافت در حال تخريب با خاصيت تاكتيك شيميايي و فاگوسيتوز
  ائوزينوفيل: ظاهر شبيه به نوتروفيل، قدرت آندوسيتوز كمتر از نوتروفيل، افزايش در عفونت هاي انگلي و آلرژي
  بازوفيل: ترشح هپارين (ضد انعقاد خون) و هيستامين (گشادكننده ي رگ ها)
آگرانولوسيت ها:
  مونوسيت (توليد در مغز استخوان): حركات آميبي شكل، توانايي دياپدز، ليزوزوم فراوان و فاگوسيتوز
    ماكروفاژ(مونوسيت بعد از ورود به بافت): داراي عمر طولاني، فاگوسيتوز و پاكسازي بدن از سلول هاي مرده و اجزاي سلولي فرسوده
  لنفوسيت
      ■پروتئين ها:
        ◆مكمل (در خون):
          ○در ماكروفاژها و سلول هاي پوششي روده و كبد ساخته مي شوند.
          ○برخورد پروتئين ها با ميكروب ← فعال شدن پروتئين ها ← تشكيل ساختارهاي حلقه مانند ←ايجاد منافذي در غشاي ميكروب ← نشت           مواد درون .سلول به بيرون ←مرگ سلول
        ◆اينترفرون: توليد توسط سلول آلوده به ويروس ← جلوگيري از تكثير ويروس در سلول هاي سالم ←بروز مقاومت كوتاه مدت در برابر         بسياري از ويروس .ها
نكته ي خودآزمايي 1.1:به اين جملات از خودآزمايي هاي 5 و 6 و 7 توجه كنيد: «اغلب افرادي كه دچار سوختگي شديد مي شوند، در معرض عفونت شديد قرار دارند.»، «افراد سيگاري بيشتر از افرادي كه سيگار نمي كشند در معرض ابتلا به عفونت هاي تنفسي قرار دارند.» و «افزايش دماي بدن بيش از 41 درجه سانتی گراد ممكن است كشنده باشد»
  ●دفاع اختصاصي:
    ▲لنفوسيت ها:
      ■ويژگي ها:
        ◆عمل اختصاصي
        ◆داراي گيرنده ي آنتي ژن (پروتئيني) در سطح خود كه مكمل آنتي ژن (پروتئيني يا پلي ساكاريدي) است.
          ○آنتي ژن = مولكول هاي سطح ويروس، باكتري، سلول سرطاني، سم باكتري و دانه گرده
      ■منشاء: سلول هاي بنيادي در مغز استخوان ← لنفوسيت نابالغ
      ■محل تكامل (= كسب توانايي شناخت مولكول ها و سلول هاي خودي از غيره و شناسايي و مقابله با عوامل بيماريزا):
        ◆تكامل در مغز استخوان ← لنفوسيت B
        ◆تكامل در تيموس (غدهاي در پشت استخوان جناغ و جلوي ناي) ← لنفوسيت T
      ■محل كار:
        ◆گردش بين خون و لنف
        ◆استقرار در گره هاي لنفي، طحال، آپانديس و يا لوزه ها (و مبارزه با عوامل بيگانه به كمك ماكروفاژها)
    ▲انواع دفاع اختصاصي:
      ■ايمني هومورال:
        ◆مراحل:
zist2f1558894
        ◆نكته: راه هاي غيرفعال كردن آنتي ژن توسط پادتن:
          ○اتصال پادتن به آنتي ژن ← ممانعت از اتصال و تأثير ميكروب بر سلول هاي ميزبان
          ○تسهيل فاگوسيت آنتي ژن توسط ماكروفاژها
      ■ايمني سلول:
        ◆مراحل:
zist2f1225879نکته ی فعالیت 1.1: به اين جملات از فعاليت هاي 1 و 2 و 3 توجه فرماييد: «به اغلب بيماري ها بيش از يك بار مبتلا نمي شويم.»، «پلاسموسيت ها تعداد زيادي دستگاه گلژي و شبكه ي آندوپلاسمي زبر دارند.» و «براي تشخيص عفونت آپانديس، آزمايش شمارش گلبول هاي سفيد را نيز انجام مي دهند.» ضمناً در مورد جمله ي دوم، حتماً از فصل 2 كتاب سال دوم دبيرستان به ياد داريد كه يكي از اعمال شبكه ي آندوپلاسمي زبر كه با كمك دستگاه گلژي انجام مي گيرد، ساخت پروتئين هايي است كه قرار است به خارج از سلول ترشح شوند. بهتر است به اين صفحه رجوع كنيد و مراحل توليد اين پروتئين ها را مرور نمایید.
❸راه هاي انتقال ميكروب: آب، هوا، غذا، حشرات و تماس فرد به فرد
❹انواع ايمني فعال:
  ●بيمار شدن ← توليد سلول خاطره ← ايمني فعال
  ●واكسن زدن (ميكروب ضعيف يا كشته شده و يا سم خنثي شده ميكروب) ← توليد سلول خاطره ← ايمني فعال
نکته ی فعالیت 1.2: به اين دو جمله توجه كنيد كه البته جمله ي دوم مهم تر است: «شستوشوي دست ها با آب و صابون يكي از راه هاي مؤثر براي جلوگيري از انتشار ميكروب هاي بيماري زا است.» و «از هنگامي كه فرد در معرض ميكروبي بيماريزا قرار مي گيرد تا هنگامي كه نشانه هاي بيماري در او ظاهر مي شود، دوره ي كمون يا دوره نهفتگي نام دارد. در اين دوره هرچند بيمار سالم به نظر مي رسد اما ناقل بيماري است و مي تواند افراد ديگر را آلوده كند.»
نکته ی فعالیت 1.3: در اين فعاليت هم چند نكته جزئي وجود دارد كه عبارتند از: «پادتن آماده (سرم) ايمني غيرفعال ايجاد مي كند و ايمني حاصل از سرم موقتي است، در حالي كه ايمني حاصل از واكسن در بيشتر موارد دائمي است.» و در نهايت اينكه: «واكسن كزاز را بايد چندين بار به يك فرد تزريق كرد.»
نكته: سلول هاي بدن—(تغییرات)—> سلول هاي سرطاني (داراي آنتي ژن سرطاني) ←حمله ي لنفوسيت هاي T و ماكروفاژها و كمي هم پادتن ها به آن ها
ارجاع به کتاب سوم فصل 6: در اين فصل توضيحات مفصلي در مورد سرطان و علل آن داده شده است. به اين فصل رجوع كنيد و مطالبش را به دقت مطالعه كنيد.
عمیق تر یادبگیرید:
ویدیو های آموزشی: ❶ التهاب (پاسخ موضعی)،❷ فاگوسیتوز، ❸ سیستم کمپلمان (پروتئین های مکمل)، ❹کلیات پاسخ ایمنی❺ حمله لنفوسیت T کشنده به سلول سرطانی


2)اختلالات دستگاه ايمني
❶اختلال در پيوند اعضا:
  ●شرح اختلال: تشخيص سلول هاي عضو پيوندي به عنوان عامل بيگانه ←حمله دستگاه ايمني به آنها ← پس زده شدن پيوند
  ●راه هاي رفع مشكل:
    ▲استفاده از عضوي با سلول هاي داراي پروتئين هاي سطحي مشابه پروتئين هاي سطحي سلول هاي فرد گيرنده
    ▲استفاده از داروهاي كاهنده ي فعاليت دستگاه ايمني
ارجاع به کتاب سوم فصل 4: در اين فصل مي خوانيد كه وجود مقادير زياد هورمون كورتيزول در خون شخص باعث سركوب سيستم ايمني بدن مي شود.
❷خود ايمني:
  ●شرح اختلال: مبارزه با مولكول ها و سلول هاي خودي بر اثر توليد نابجا و نامتناسب پادتن عليه مولكول هاي خودي
  ●مثال MS (مالتيپل اسكلروزيس):
    ▲شرح بيماري: حمله به ميلين سلول هاي عصبي مغز و نخاع و تخريب آنها ← اختلال در عملكرد سلول هاي عصبي
    ▲علائم (بسته به محل و شدت تخريب): ضعف، خستگي زودرس، اختلال در تكلم و بينايي و عدم هماهنگي حركات بدن
    ▲نكته: گاهي بعد از حمله اول ميلين ترميم مي شود ← از بين رفتن علائم
ارجاع به کتاب سوم فصل 4: در اين فصل مي خوانيد كه ديابت نوع يك، نوعي بيماري ارثي خود ايمني است.
ارجاع به کتاب سوم فصل 2: در اين فصل اطلاعاتي در مورد ميلين بدست مي آوريد. از جمله اينكه ميلين از جنس غشا (پروتئين + فسفوليپيد) مي باشد و سلول هاي عصبي را عايق بندي مي كند. اين ماده توسط سلول هاي پشتيبان (نوروگليا) توليد مي شود و نيز سرعت هدايت جريان عصبي در سلول هاي عصبي ميلين دار بيشتر از سلول هاي عصبي فاقد ميلين است.
❸آلرژي = حساسيت:
  ●آلرژن (آنتي ژني كه باعث آلرژي مي شود): دانه هاي گرده، گرد و خاك و مواد برخي غذاها و داروها
  ●مراحل: برخورد اول با آلرژن ← ترشح پادتن توسط پلاسموسيت ←چسبيدن پادتن ها به سطح ماستوسيت ها (شبيه بازوفيل هاي خون ولي در   بافت ها)—(برخورد مجدد با همان آلرژن)—> اتصال آلرژن به پادتن هاي سطح ماستوسيت ها ←ترشح هيستامين از ماستوسيت ها ← بروز   علائم آلرژي
  ●علائم آلرژي: تورم، قرمزي، خارش چشم ها، گرفتگي و آبريزش بيني و تنگي نفس
  ●درمان: استفاده از داروهاي آنتي هيستاميني
zist2f15689نکته ی فعالیت 1.5: در سؤال 2 اين فعاليت مي خوانيد كه آسم يكي از موارد شديد آلرژي است.
ارجاع به کتاب دوم فصل 5: به اين جمله توجه كنيد: «در بيماري آسم، نايژك ها تنگ مي شوند و تنفس را مشكل مي كنند».
❹ايدز (نشانگان نقص ايمني اكتسابي):
  ●مراحل: حمله ويروس HIV به نوع خاصي از لنفوسيت هاي T و تكثير در آنها و نابود كردن آنها ← كاهش قدرت دفاعي بدن ← ابتلا به انواعي از   بيماري هاي باكتريايي، قارچي، ويروسي يا سرطان ← مرگ
  ●راه هاي انتقال ويروس ايدز:
    ▲خون يا فرآورده هاي خوني يا وسايل تيز آغشته به خون آلوده به ايدز (سرنگ، سوزن، وسايل خالكوبي، مسواك در صورت خونريزي لثه و …
    ▲تماس جنسي مرد يا زن آلوده با ديگري
    ▲از مادر آلوده به فرزند او در دوران بارداري، زايمان و شير دادن
  ●راه هايي كه موجب انتقال نمي شوند: آب، هوا، غذا، نيش حشرات، دست دادن، صحبت كردن، روبوسي، اشك، بزاق و ادراره
ارجاع به کتاب پیش دانشگاهی فصل 9: در اين فصل به اين جمله توجه كنيد كه: «HIV در مايعات بدن (مثل مايع محتوي اسپرم، مايع واژينال و خون) يافت مي شود.» همچنين در فصل 9 در قسمت بيشتر بدانيد، ويژگي هاي ويروس ايدز به طور دقيق بررسي شده اند.
نکته ی فعالیت 1.6: به اين جملات توجه كنيد: «به علت تغيير مداوم آنتي ژن هاي ويروس ايدز، تهيه واكسن براي آن با مشكل روبروست.»، «اگر تعداد نوع خاصي از لنفوسيت هاي T در شخص آلوده كمتر از 200 عدد در هر ميلي ليتر خون باشد، اين فرد مبتلا به ايدز است.» و در آخر اينكه «برخي افراد نقص ايمني مادرزادي دارند و فاقد تيموس هستند.»
نكته تفكر نقادانه 1.2: «پس از ورود ويروس HIV به بدن چند هفته طول مي كشد تا آزمايش پادتن مثبت شود».
عمیق تر یادبگیرید:
ویدیو های آموزشی: ❻ آلرژی (آنتی ژن E)


3)دفاع در ساير جانداران
نكته: دفاع اختصاصي مخصوص مهره داران است.
❶بي مهرگان:
  ●مايع مخاطي در كرم هاي حلقوي و نرمتنان
  ●سلول هايي مشابه فاگوسيت ها در اسفنج و بندپايان
  ●پس زدن بافت بيگانه در اسفنج و ستاره ي دريايي
  ●آنزيم ليزوزيم و ليزوزومي
ارجاع به کتاب دوم فصل 4: در اين فصل در مورد اسفنج به اين نكته اشاره شده كه گوارش اسفنج فقط درون سلولي است.
ارجاع به کتاب دوم فصل 8: در اين فصل مي خوانيد كه اسفنج جانوري آبزي و ثابت است و آب پيرامون خود را به حركت در مي آورد.
ارجاع به کتاب پیش دانشگاهی فصل 6: به اين جمله توجه كنيد:«ستاره ي دريايي، شكارچي جانوران دريازي مانند صدف باريك و صدف پهن است».
❷گياهان: پروتئين ها و پپتيدهاي كوچك غني از گوگرد ← فعاليت ضدميكروبي
  ●نوعي از اين پپتيدها در يونجه ← فعاليت ضدقارچي
ارجاع به کتاب دوم فصل 2: با توجه به مطالب اين فصل در مي يابيد كه در بعضي از گياهان، واكوئل مركزي سلول ها حاوي مواد سمي براي دفاع از گياه می باشد.
ارجاع به کتاب پیش دانشگاهی فصل 6: در اين فصل مطالب بسياري در مورد دفاع در گياهان بيان شده، لذا حتماً به اين فصل مراجعه كنيد و مطالب آن را خوب مطالعه بفرماييد.
نكته خودآزمايي 1.3:به اين جمله توجه كنيد: «احتمال بروز سرطان در افرادي كه پيوند عضو در آنها صورت گرفته است، بيشتر است».
نكته تفكر نقادانه 1.3: اين جملات را به ياد داشته باشيد كه اولاً «پشه مالاريا در آب هاي راكد تخم گذاري مي كند.» و ثانياً «واكسيناسيون عليه بيماري مالاريا در گروه سني 1 تا 4 ساله مؤثرتر از گروه هاي سني ديگر بوده است.» البته بهتر است كه اين بخش را خودتان مطالعه بفرماييد.


چقدر یادگرفته اید ؟؟؟
سوال های آموزشی: سوال های نهایی 90 تا 95 فصل ایمنی بدن
تست های آموزشی :1) تست های غیرترکیبی کنکور 90 تا 95 فصل ایمنی بدن


منابع :
1) جزوه ی آموزشی زیست شناسی 2 موسسه گزینه دو
2) تصاویر : بیولوژی کمپل ویرایش 10 ، بیولوژی بروکر ویرایش 2

16
برچسب ها :

دیدگاه شما

*لطفا جای خالی زیر را با یک عدد (مثل:3،2،1...) پر کنید تا ثابت شود شما یک ربات نیستید...

16 دیدگاه

  • 6 سال پیش

    فوق العاده و البته خیلی مرتبه وبتون…ممنون

  • محمد
    6 سال پیش

    با اجازه کپی شد با ذکر منبع

  • مینا
    5 سال پیش

    عالیییییییی بود

  • الی
    5 سال پیش

    ✿✿✿ خسته نباشید ✿✿✿
    ❤❤❤ وب سایتتون فوق العادست ❤❤❤

  • یه سومی -_-
    5 سال پیش

    عاااااااااااااااااااااالییییییییییییی

    حرف نداره…………

  • Mina
    5 سال پیش

    خیلی مفید بود ممنون ?

  • sheida
    5 سال پیش

    واقعا جمع بندی هاتون عالی و قابل استفاده اس…
    ممنون?

  • zahra
    5 سال پیش

    سلام ممنونم بابته سایت خوبتون این مطالب پی دی اف ندارن؟??

    • زیست یاد
      5 سال پیش

      سلام
      خواهش…
      هنوز نه ولی تو اولویت کارهای که می خوایم برا زیست یاد انجام بدیم

  • لاله
    5 سال پیش

    بسیار بسیار عالی و کاربردی واقعا برای جمع بندی عالی و ترکیبی است

  • masoomeh
    4 سال پیش

    خسته نباشید واقعااا.بسیار مفید بود بخصوص ترتیب بندی مطالب.عاااااااالی

  • سحر زاهدی
    3 سال پیش

    واقعا سایتتون عاااااااالی و مطابش جمع و جوره خیلی ممنونم از زحماتی که می کشید

    • زیست یاد
      3 سال پیش

      سپاس

  • پارمیدا
    3 سال پیش

    سلام این مطالب خیلی خوبن
    آیا برای نظام جدید هم کاربرد دارن؟

    • زیست یاد
      3 سال پیش

      سلام
      خیر مطالب کتاب های جدید با کتاب های نظام قدیم تفاوت دارن

  • پاکدل
    3 سال پیش

    راجع به تب اطلاعات ناقص هست و غلط
    به هر علتی که دمای بدن افزایش پیدا کنه(بالای 37 درجه سانتیگراد ) میگیم تب ایجاد شده نه فقط به دلیل عوامل بیماریزا! و یکی از دلایل تب ورود میکروب به بدن هستش و عوامل دیگه ای غیر ازمیکروب هم میتونن تب ایجاد کنن به گفته کتاب ( حالتی که در آن دمای بدن *بیشتر* به دلیل عواملی مانند عوامل بیماری زا یا مانند آنها افزایش یابد را تب میگویند) پس تب یعنی افزایش دمای بدن به هر علت!! نه فقط ورودمیکروب!! مثلا اگر ورزش کنی و دمای بدنت بره بالا، اینم تب محسوب میشه! ممنون از توجه تون

شبکه های اجتماعی ما: