خلاصه فصل: تولید مثل در گیاهان

 

این مطلب برای شما مفید بود؟ آیا آن را می پسندید؟


مفاهیم کلیدی در خلاصه فصل :
1)تقسيم بندي گياهان (حاصل تغيير جلبك هاي سبز پرسلولي آبزي)
2)توليد مثل جنسي در گياهان بدون دانه
3)توليد مثل جنسي گياهان دانه دار
4)توليد مثل غير جنسي (رويشي)


راهنمای زیست یاد :
۱) علایم ترتیب بندی مطالب : ۱) ، ❶ ، ● ، ▲ ، ■ ، ◆ ، ○
۲) مطالب با رنگ: مطالب فصل کتاب درسی:برای دانش آموزان، مطالب مرتبط از فصل های دیگر کتاب های درسی:برای کنکوری ها، مطالب خارج از کتاب های درسی:برای توضیح بیشتر مطالب


1)تقسيم بندي گياهان (حاصل تغيير جلبك هاي سبز پرسلولي آبزي)
❶بدون آوند: خزه گيان (فاقد ريشه، ساقه، برگ و بافت آوندي ← انتقال مواد با انتشار و اسمز)
❷آوندي:
  ●بدون دانه (نهان زادان آوندي): سرخس ها
  ●دانه دار:
    ▲بازدانگان: مخروطيان
    ▲نهان دانگان:
      ■دو لپه اي ها
      ■تك لپه اي ها
❸تناوب نسل در گیاهان:
zist2f9887546


2)توليد مثل جنسي در گياهان بدون دانه
❶خزه گيان:
  ●ويژگي ها:
    ▲توليد مثل جنسي نيازمند آب سطحي
    ▲ساختار گامتوفيت= محورهاي ساقه مانند + ضمائم برگ مانند و ريشه مانند (خزه فاقد ريشه، ساقه و برگ حقيقي است.)
  ●چرخه زندگي:
zist2f9885542ارجاع به كتاب دوم فصل 8: به اين عبارت توجه كنيد: «سلول نر گياهان به سوي سلول هاي ماده جذب مي شود و به سوي آن حركت مـي كنـد. ايـن حركـت، نوعي حركت تاكتيكي است»
ارجاع به كتاب سوم فصل 10: در اين فصل مي خوانيد كه خزه و چمن به سرعت با توليد مثل رويشي (غير جنسي) در محيط تكثير مي يابند.
نكته ي شكل 9.3: به اين شكل و زيرنويس هاي آن خوب توجه كنيد.
❷نهان زادان آوندي (سرخس ها):
  ●ويژگي ها:
    ▲توليد مثل جنسي نيازمند آب سطحي
    ▲ساختار اسپروفيت= ريشه + ريزوم (ساقه ي زير زميني) + برگ شاخه + هاگينه (دسته هاي هاگداني در پشت برگ شاخه)
  ●چرخه زندگي:
zist2f9548ارجاع به كتاب سوم فصل 11: در اين فصل مي خوانيد كه جانداران داراي لقاح خارجي، توليد مثل شان در محيط آب است.
ارجاع به كتاب سوم فصل 10: در جدول اين فصل مي خوانيد كه ريزوم، ساقه زيرزميني و افقي است كه براي مثال در سرخس و زنبـق وجـود دارد. ريـزوم در توليد مثل رويشي نقش دارد.
نكته ي شكل 9.5: به اين شكل و زيرنويس هاي آن خوب توجه كنيد.براي مثال همين طور كه مشاهده مي كنيد، آركگن بالاتر از آنتريدي قـرار گرفته است.
نکته ی تفکر نقادانه 9.1: «گیاهان بدون آوند قادر به بقای نسل خود در وضعیت آب و هوایی بسیار خشک، مانند بیابان ها نیستند.»


3)توليد مثل جنسي گياهان دانه دار
❶ويژگي ها:
  ●داراي گامتوفيت ميكروسكوپي
  ●باقي ماندن هاگ ها در اسپروفيت و توليد گامتوفيت ها در همان جا
  ●تخمك و محتوياتش—(لقاح)—> دانه
  ●عدم نياز به آب سطحي براي توليد مثل جنسي
  ●توليد گامت هاي نر، درون لوله ي گرده
❷بازدانگان (كاج):
  ●ويژگي ها:
    ▲مخروط= اجتماعي از برگ هاي تغيير شكل يافته اي به نام پولك
    ▲سلول كيسه ي گرده—(میوز)—> دانه ي گرده نارس—(2 بار میتوز)—> دانه ي گرده رسيده= 4 سـلول حـاوي سـلول رويشـي (براي توليد لوله ي گرده) و سلول زايشي (براي توليد 2 گامت نر در لوله ي گرده با تقسيم ميتوز) + 2 پوسته ي سـخت  (فاصله گرفتن پوسته از هم ← ايجاد 2 بال براي دانه ي گرده ي رسيده)
    ▲تخمك = پارانشيم خورش + يك پوسته + منفذ + سفت
    ▲سلول خورش —(ميوز در دومين سال تشكيل تخمك ها (بعد از گذشت یك سال از تشكيل تخمك ها و ورود به سال دوم))—> 4 سلول هاپلوئيد ←بـاقي مانـدن يـك سـلول—(چند میتوز)—> آندوسپرمzist2f95541278ارجاع به كتاب سوم فصل 9: با توجه به مطالب اين فصل در مي يابيد كه در نهان دانگان دانه گرده نارس براي توليـد دانـه گـرده رسـيده 1 بـار ميتـوز انجـام مي دهد. (بازدانگان 2 بار ميتوز مي كنند.)
ارجاع به كتاب سوم فصل 9: در اين فصل مي خوانيد كه در نهان دانگان «تخمك= پارانشيم خورش + دو پوسته + منفذ سفت» مي باشد. (در بازدانگان تخمك 1 پوسته دارد.)
  ●چرخه زندگي:
zist2f988754نكته ي شكل 9.7: به اين شكل توجه كنيد و نام بخش هاي مختلف را خوب به خاطر بسپاريد.
❸نهان دانگان:
  ●حلقه هاي گل (از خارج به داخل):
    ▲كاسبرگ: حفاظت از غنچه هاي گل
    ▲گلبرگ: جلب جانوران گرده افشان
    ▲پرچم ها: توليد دانه هاي گرده
      ■اجزاي پرچم:
        ◆ميله
        ◆بساك: محل توليد كيسه ي گرده
    ▲مادگي (شامل يك يا چند برچه):
      ■اجزاي برچه:
        ◆تخمدان: بخش متورم انتهايي برچه
        ◆خامه
        ◆كلاله (پر مانند، متورم و چسبناك)
نكته ي شكل 9.8: دقت كنيد كه گل نمايش داده شده، داراي يك مادگي يك برچه اي است.
  ●چند تعريف:
    ▲گل كامل: داراي هر چهار حلقه
    ▲گل ناكامل: فاقد يك يا چند حلقه
    ▲گل دو جنسي: داراي دو حلقه ي پرچم و مادگي
    ▲گل يك جنسي: فاقد يكي از حلقه هاي پرچم يا مادگي (← گل يك جنسي ناكامل است.)
ارجاع به كتاب سوم فصل 8: با توجه به مطالب اين صفحه گل گياه نخود فرنگي يك گل دو جنسي است.
  ●گرده افشان ها:
    ▲جانوران:
      ■حشرات:
        ◆زنبور:
          ○تغذيه از شيره و استفاده از گرده ها (منبع غني پروتئين) براي تغذيه ي نوزادان
          ○شناسايي گل ها از روي بو و سپس از طريق رنگ و شكل
          ○گرده افشاني گل هاي آبي يا زرد
        ◆حشرات شب: گرده افشاني گل هاي سفيد و داراي رايحه ي قوي
        ◆مگس ها: گرده افشاني گل هاي داراي بوي شبيه بوي گوشت گنديده
      ■پرندگان: مانند مرغ شهد خوار
      ■خفاش: گرده افشاني گل هاي سفيدي كه در شب باز مي شوند.
    ▲باد:
      ■گرده افشاني انواع چمن و بلوط
      ■معمولاً گرده افشاني گل هاي كوچك، فاقد رنگ درخشان و بوهاي قوي و شيره
ارجاع به كتاب دوم فصل 2: رنگيزه هاي گلبرگ درون واكوئل مركزي سلول هاي آن مي باشد.
ارجاع به كتاب پيش دانشگاهي فصل 6: دراين فصل مطالبي راجع به نوع رابطه گرده افشان و گل (هم ياري) مي خوانيد. ضمناً مي توانيد عكس يك مرغ شهدخوار را هم مشاهده كنيد.
  ●ويژگي هاي توليد مثلي نهان دانگان:
    ▲تخمك= پارانشيم خورش + دو پوسته + منفذ سفت
    ▲سلول خورش —(میوز)—> يك سلول باقي مي ماند (هاگ) —(3 بار میتوز)—> كيسه ي روياني (شامل 8 هسته ولي 7 سلول):
      ■وسط كيسه: سلول بزرگ 2 هسته اي
      ■قطب مجاور سفت: 1 سلول تخم زا + 2 سلول ديگر
      ■ قطب دور از سفت: 3 سلول
    ▲سلول كيسه ي گرده —(میوز)—> دانه ي گرده ي نارس (هاگ) —(1 بار میتوز)—>  دانه ي گرده رسيده= سلول رويشي (براي توليد لوله ي گرده) + سلول زايشي (توليد 2 گامت با تقسيم ميتوز) + 2 ديواره (ديواره ي خارجي داراي تزئين هاي مختلف)
  ●چرخه ي زندگي:
  ●لقاح مضاعف: سلول زايشي—(میتوز)—> 2 گامت نر:
    ▲يك گامت نر + تخم زا ← تخم ديپلوئيد (2n)
    ▲يك گامت نر + سلول دو هسته اي ← سلول تريپلوئيد (3n)—(تقسیم و رشد)—> آلبومن = منبع تغذيه رويان
  ●رويان تشكيل رويان: تخم—(تقسیم نا مساوی)—>
  سلول كوچكتر —(تقسیمات متوالی)—>  توده ي سلولي كروي —(تمایز)—>   رويان
  سلول بزرگتر —(تقسیمات متوالی)—> بخش اتصال دهنده ي رويان به گياه مادر
  ●بعد از لقاح:
    ▲تخمدان ← ميوه
    ▲تخمك ← دانه
    ▲پوسته هاي تخمك ← پوسته هاي دانه:
      ■محافظت از رويان در برابر عوامل نامساعد محيطي و صدمات مكانيكي
      ■جلوگيري از رسيدن آب و اكسيژن به رويان ← جلوگيري از رشد سريع رويان دانه درون گياه مادر
  ●منابع غذايي دانه:
    ▲بازدانگان: آندوسپرم(n)  + لپه (2n)
    ▲نهان دانگان:
      ■ذرت و گندم: آلبومن(3n) + لپه (2n)
      ■حبوبات (لوبيا، نخود و …): لپه (2n)
  ●لپه ها (برگ هاي تغيير شكل يافته):
    ▲وظيفه: ذخيره يا انتقال مواد غذايي به رويان
    ▲تعداد:
      ■بازدانگان: تعداد لپه ≥ 2 (كاج 8 لپه اي است)
      ■نهان دانگان: تعداد لپه ≤ 2 (تك لپه اي و دو لپه اي)
ارجاع به كتاب سوم فصل 9: در اين فصل مي خوانيد كه مخروط ها اجتماعي از برگ هاي تغيير شكل يافته اي هستند كه پولك ناميده مي شوند.
نكته ي شكل 9.10: به كلمات لايه مغذي و دانه هاي گرده نارس در اين تصوير خوب توجه بفرماييد.
نكته ي شكل 9.11: حتماً در ذهن داشته باشيد كه هر شكل، دانه گرده چه گياهي است.
ارجاع به كتاب دوم فصل 1: در اين فصل مي خوانيد كه آلبومين يا همان سفيده تخم مرغ يك پروتئين ذخيره اي است. توجه داشـته باشـيد كـه آلبـومين را بـا آلبومن اشتباه نكنيد.
نكته ي شكل 9.12: سعي كنيد مطالبي را كه تاكنون آموخته ايد، از روی این شکل دوره کنید.
نكته ي شكل 9.13: در اين شكل به بخش هاي مختلف رويان يك گياه دو لپه اي مثل ريشه و ساقه خوب توجه كنيد.
نكته ي شكل 9.14: اين شكل، يكي از مهمترين شكل هاي كتاب است و بايد تمام قسمت هاي مشخص شده در آن را در ذهن داشته باشيد. همچنـين سعي كنيد كه بخش هاي اين 3 نوع دانه را با هم مقايسه كنيد. براي مثال دانه لوبيا (دو لپه) و دانة ذرت (تـك لپـه) بـرگ رويـاني دارند ولي دانه كاج (بازدانه) برگ روياني ندارد.


4)توليد مثل غير جنسي (رويشي)
❶ويژگي ها:
  ●ژنوم فرزندان همانند ژنوم والدين
  ●با استفاده از بخش هاي رويشي (نه گل)
  ●سرعت زياد (خزه و چمن با تكثير رويشي به سرعت پراكنده مي شوند.)
❷انواع توليد مثل رويشي:
  ●قطعه قطعه كردن:
    ▲تعريف: استفاده از برگ ها و قطعه هاي ساقه براي تكثير گياه
    ▲مثال: درختان زينتي و درختچه ها، انجير، سيب زميني و …
    ▲انواع:
      ■با استفاده از بخش هاي تخصص يافته:
        ◆ساقه ي رونده:
          ○ويژگي: افقي، بر سطح خاك
          ○مثال: توت فرنگي
        ◆ساقه ي زيرزميني:
          ○پياز:
            △ويژگي: ساقه اي بسيار كوتاه با برگ هاي ضخيم و گوشتي، مخصوص تك لپه اي ها
            △مثال: پياز خوراكي، نرگس، لاله
          ○ريزوم:
            △ويژگي: ساقه ي زيرزميني و افقي
            △مثال: زنبق، سرخس
          ○غده:
            △ويژگي: ساقه ي زير زميني و گوشتي
            △مثال: سيب زميني
          ○بنه
      ■با استفاده از بخش هاي تخصص نيافته:
        ◆قطعه هاي ساقه ي برگ بيدي
        ◆برگ هاي بنفشه ي آفريقايي
نكته: تكثير غلات، حبوبات، سبزيجات و پنبه توسط دانه صورت مي گيرد. (نه رويشي)
  ●پيوند زدن:
    ▲تعريف: پيوند ساقه هاي كوچك و جوان گياه مطلوب به ساقه هاي بزرگتر گياه ديگر
    ▲مثال: درخت هاي ميوه و بادام، گل سرخ هاي دو رگه
نكته ي شكل 9.15: به كلمات پيوندك و پايه ي پيوند توجه كنيد.
  ●كشت بافت:
    ▲تعريف: كشت قطعه هايي از بافت گياه در محيط كشت سترون و داراي مواد غذايي ← رشد يك گياه از هر قطعه
    ▲مثال: اركيده، سيب زميني، بسياري از گياهان آپارتماني
ارجاع به كتاب سوم فصل 10: در اين فصل مي خوانيد كه از كشت بافت براي تكثير درختان ميوه هم استفاده مي شود.
نکته تفکر نقادانه 9.3: «برای ازدیاد یک گیاه خاص، به منظور فروش، ترجیح می دهند از بخش های رویشی گیاه استفاده کنند تا دانهء گیاه.»
نكته ي بسيار مهم: گروهي از سؤالاتي كه از اين فصل طرح مي شوند، راجع به همتايي بخش هاي مختلف انواع گياهان با يكـديگر و گروهي ديگر راجع به استقلال و وابستگي گامتوفيت و اسپروفيت در گياهان مختلف مي باشند. لـذا جـدول هـاي زيـر را بـه خوبي و با دقت مطالعه كنيد.
zist2f9532
zist2f9145


چقدر یادگرفته اید ؟؟؟
سوال های آموزشی: سوال های نهایی 90 تا 95 فصل تولید مثل گیاهی
تست های آموزشی :1) تست های غیرترکیبی کنکور 90 تا 95 فصل تولید مثل گیاهی


منابع :
۱) جزوه ی آموزشی زیست شناسی 2 موسسه گزینه دو

0
برچسب ها :

دیدگاه شما

*لطفا جای خالی زیر را با یک عدد (مثل:3،2،1...) پر کنید تا ثابت شود شما یک ربات نیستید...

بدون دیدگاه

شبکه های اجتماعی ما: