خلاصه فصل: حرکت

 

این مطلب برای شما مفید بود؟ آیا آن را می پسندید؟


مفاهیم کلیدی در خلاصه فصل :
1)حركت در جانوران
2)حركت در آدمي: ماهيچه هاي مخطط
3)حركت در آدمي: استخوان ها
4)ورزش و نرمش
5)حركت در گياهان


راهنمای زیست یاد :

 

۱) علایم ترتیب بندی مطالب : ۱) ، ❶ ، ● ، ▲ ، ■ ، ◆ ، ○
۲) مطالب با رنگ: مطالب فصل کتاب درسی:برای دانش آموزان، مطالب مرتبط از فصل های دیگر کتاب های درسی:برای کنکوری ها، مطالب خارج از کتاب های درسی:برای توضیح بیشتر مطالب


1)حركت در جانوران
❶جانوران ثابت (عموماً آبزي):
  ●حركت آب پيرامون خود
  ●مثال: شقايق دريايي (كيسه تن) و اسفنج
❷حركت بدون پا:
  ●حركت با انقباض ماهيچه هاي طولي و حلقوي
  ●مثال: كرم خاكي:
    ▲دراز شدن ← حلقوي: منقبض، طولي: استراحت
    ▲جمع شدن ← حلقوي: استراحت، طولي: منقبض
نكته ی شكل 8.2: در اين شكل به كلمه ی« تارها» توجه كنيد.
❸حركت با 4 اندام حركتي (همه ی مهره داران داراي اسكلت دروني هستند):
  ●بيشتر دوزيستان
  ●بعضي خزندگان
  ●همه ی پستانداران و پرندگان
نكته ی شکل 8.3: در اين شكل نام استخوان ها را خوب به خاطر بسپاريد.
❹شنا كردن:
  ●حركت به جلو: به چپ و راست بردن باله ی دمي (شكل دوكي بدن ماهي ← تسهيل حركت در آب)
  ●تعيين سرعت حركت: باله ی سينه اي
  ●تغيير جهت: باله ی سينه اي + پشتي + مخرجي (لگني)
  ●حركت عمودي: بادكنك شنا
نكته ی شکل 8.4: نام باله هاي ماهي را ياد بگيريد و ضمناً توجه داشته باشيد كه باتوجه به اين شكل وقتي ماهي مي خواهد مثلاً به سمت چپ حركت كند، دم را به سمت چپ مي آورد يعني ماهيچه هاي سمت چپ ستون مهره ها را منقبض و ماهيچه هاي سمت راست ستون مهره ها را به حال استراحت در مي آورد.
نكته ی شکل 8.5: قسمت های مختلف این شکل را به خاطر بسپارید.
❺پرواز كردن:
  ●نقش بالك: تنظيم فشار هوا در دو طرف بال ← فقدان بالك = سقوط
  ●مثال: حشرات، پرندگان و خفاشان
نكته ی شکل 8.6: نام بخش هاي مختلف بال پرنده را حتماً در ذهن داشته باشيد.
نكته: حشرات :
  ●داراي اسكلت خارجي از جنس كيتين (پلي ساكاريدي محكم در ماده ی زمينه اي پروتئين )
  ●داراي پاهاي بند بند تو خالي و لوله مانند و داراي ماهيچه هاي قدرتمند (درون لوله ها) ← نوع مفاصل پا: گوي و كاسه اي
نكته ی شکل 8.1: اين شكل ها و نوشته هاي آن ها را خوب بررسي كنيد و سعي كنيد آن ها را درك كنيد.
نکته ی فعالیت 1.8: به این جمله از فعالیت توجه داشته باشید: «بعضی جانوران روی زمین سر می خورند و با سریدن حرکت می کنند.»


2)حركت در آدمي: ماهيچه هاي مخطط
❶ساختار :
  ●واحد ساختاري ماهيچه ی مخطط = تار = ميون = سلول ماهيچه اي ← اجزاء :
    ▲ساركولم = پوشش تار
    ▲چندين هسته
    ▲میتوكندري
    ▲ساركوپلاسم = سيتوپلاسم تار
    ▲شبكه ی ساركوپلاسمي = شبكه ی آندوپلاسمي صاف :
      ■داراي كلسيم ذخيره و نقش اساسي در انقباض
      ■اطراف تارچه در فواصل منظم به صورت كيسه هايي متّسع مي شود و لوله هاي عرضي وارد ساركومر مي كند .
    ▲تارچه = ميوفيبريل = مجموعه ی ساركومر ها:
zist1f8754621
  ●بافت هاي پيوندي :
    ▲سيمان بين ميون ها
    ▲غلاف دور كل ميون ها ← پيوستن غلاف به هم در سر تارها ← زردپي
❷انواع انقباض :
  ●ايزوتونيك:
    ▲با كشش ثابت
    ▲طول ماهيچه متغير
    ▲مثال: حركات بدن
  ●ايزومتريك:
    ▲با مقاومت شديد
    ▲طول ماهيچه ثابت
    ▲مثال: نگه داشتن وزنه بدون حركت دادن آن
  ●تونوس:
    ▲انقباض خفيف
    ▲باعث سختي نسبي ماهيچه
    ▲تارها به نوبت منقبض ← عدم خستگي ماهيچه
    ▲هنگام خواب متوقف
    ▲مثال: نگه داشتن وضعيت سر و تنه در حالت آرامش
نكته ی شکل 8.8: اولاً توجه كنيد كه در سلوهاي (تارهاي) ماهيچه اي جايگاه هسته زير غشا مي باشد. ثانياً اگر با دقت به دو ماهيچه ی نشان داده شده در شكل (دو سرباز و و سه سربازو) و استخوان هاي كتف و بازو و زند زيرين و زبرين توجه كنيد در مي يابيد كه: «ماهيچه ی دو سر به استخوان هاي كتف و بازو و زند زبرين متصل شده » .و «ماهيچه ی سه سر به استخوان هاي كتف و بازو و زند زيرين متصل مي باشد. »
نكته ی شکل 8.9: در اين شكل، نام و مكان ماهيچه هاي مختلف را حتماً به خاطر بسپاريد. خصوصاً ماهيچه ی توأم و ماهيچه هاي چند سر. توجه داشته باشيد كه از اين شكل سؤالات بسياري مي توان طرح كرد پس خوب به آن دقت كنيد. ضمناً براي يادگيري ساده تر مكان ماهيچه هاي چند سر اين شكل را به خاطر داشته باشيد:
zist1f84574
عمیق تر یادبگیرید:
ویدیوهای آموزشی : ❶مکانیسم انقباض سارکومرها، ❷ پتانسیل عمل و انقباض ماهیچه


3)حركت در آدمي: استخوان ها
❶نقش:
  ●تكيه گاه ماهيچه ها
  ●محافظت:
    ▲جمجمه ← مغز
    ▲قفسه سينه ← قلب و شش ها
  ●ساخت عناصر سلولي خون
❷انواع:
  ●دراز (ران)
  ●كوتاه (بندهاي انگشتان)
  ●پهن (جمجمه)
❸انواع بافت استخواني :
  ●متراكم :
    ▲تنه ی استخوان دراز و خارج استخوان كوتاه و پهن
    ▲سلول ها به صورت دواير متحدالمركز اطراف هر مجراي هاورس در ماده ی زمينه اي استخواني (سيستم هاورس)
  ●اسفنجي:
    ▲دو سر استخوان دراز و ميان استخوان كوتاه و پهن
    ▲سلول ها به صورت نامنظم و تيغه هاي ماده ی زمينه اي استخواني بين آنها و حفره هاي بين تيغه ها با مغز استخواني پر شده
نكته ی شکل 8.10: به چند نكته توجه كنيد: «استخوان اسفنجي داراي مغز قرمز است » ،« استخوان متراكم داراي مغز زرد است » ،« درون مجراي هاورس عصب و خون داريم ولي مغز استخوان نداريم» و در آخر به كلمه ی « بافت پيوندي رشته اي» هم توجه داشته باشيد.
نكته ی شکل 8.11: در اين شكل سعي كنيد نام استخوان هاي مختلف را به خاطر بسپاريد و نيز به اين چند نكته هم توجه داشته باشيد كه اولاً استخوان هاي سبز رنگ ، استخوان هاي محوري بدن را نشان مي دهند كه ساير استخوان ها به اين ها متصل مي شوند. ثانياً به استخوان هاي «زند زيرين و زند زبرين (به سمت شست)» و نيز استخوان هاي « نازك ني و درشت ني (قوزك داخلي را مي سازد)» توجه داشته باشيد.
نکته ی فعالیت 8.3: اولا در شکل نشان داده شده (8.12) ماهیچه ی دو سر بازو منقبض و ماهیچه سه سربازو در حالت استراحت است. ثانیا پاسخ قسمت 3-الف این فعالیت که نوع اهرم را سوال کرده، اهرم نوع سوم است. به شکل توجه کنید:
zist1f8550014
❹اتصال استخوان ها
  ●عوامل مؤثر :
    ▲رباط : بعضي خارج و بعضي داخل مفصل← محدود كردن حركت استخوان در محل مفصل
    ▲ماهيچه
    ▲كپسول هاي رشته اي (از جنس بافت پيوندي ) ← پوشاندن مفصل
  ●مفصل :
    ▲انواع:
      ■گوي و كاسه اي: لگن و ران
      ■لولايي: درشت ني و ران
zist1f845124
نكته ی شکل 8.14: دقت كنيد كه مفصل گوي و كاسه اي لگن و ران داراي رباط داخلي است ولي مفصل لولايي ران و درشت ني داراي رباط خارجي و ضربدري شكل است.
عمیق تر یادبگیرید:
ویدیوهای آموزشی : ❸ رشد عرضی استخوان


4)ورزش و نرمش
❶دلایل متعددی که بدن ما به ورزش کردن نیازمند است:
  ●تعادل وزن بدن
  ●جلوگیری از بیماری قلب و رگ ها
  ●افزایش توانایی بدن برای کارهای روزانه
  ●افزایش اعتماد به نفس
  ●احساس سلامتی در جسم و روان


5)حركت در گياهان
❶غير فعال :
  ●باز شدن هاگدان و پراكنده شدن هاگ ها
  ●باز شدن ميوه
  موراد بالا در اثر: تغيير ميزان رطوبت هوا
❷فعال :
  ●خود به خودي: بر اثر عوامل دروني (رشد نابرابر بخش هاي يك اندام يا تغيير حجم سلول) و مستقل از محرك هاي بيروني
    ▲پيچش :
      ■نوك ساقه
      ■نوك برگ
  ●القايي (تحت اثر محرك بيروني) :
    ▲گرايشي: نورگرايي، زمين گرايي، شيمي گرايي، آب گرايي، گرماگرايي
    ▲تاكتيكي :
      ■حركت سلول به سمت نور، ماده ی شيميايي و…
      ■حركت سلول نر گياه به سمت سلول ماده
    ▲تنجشي:
      ■شب تنجي: برگچه ها: روز ← باز ، شب ← بسته
        ◆مثال: برگچه هاي ابريشم و اقاقيا
      ■لرزه تنجي: لمس ← بسته شدن برگ
        ◆مثال: برگ هاي گياه حساس (داراي برگ هاي مركب)
      ■بساوش تنجي: تماس بدن حشره ← بسته شدن برگ
        ◆مثال: برگ گياهان گوشتخوار مانند ديونه
نكته: لرزه تنجي گسترده تر از بساوش تنجي است ، يعني در لرزه تنجي همه برگ عكس العمل نشان می دهد.
نكته شکل 8.17: به اين جمله توجه كنيد: «پيچش نوك برگ گياهان تيريه پروانه واران »
ارجاع به كتاب سوم فصل 9: در اين فصل مي خوانيد كه آنتروزوئيد (گامت نر) خزه به طرف سلول تخم زا (گامت ماده) شنا مي كند كه با توجه به مطالبي كه در اين فصل خوانديد، اين يك حركت تاكتيكي است.


چقدر یادگرفته اید ؟؟؟
تست های آموزشی :1) تست های غیرترکیبی کنکور 90 تا 95 فصل حرکت


منابع :
1) جزوه ی آموزشی زیست شناسی 1 موسسه گزینه دو
2) تصاویر :بیولوژی بروکر ویرایش۲، زیست شناسی دوم دبیرستان


گردآورنده این مطلب: آقای پویا خدایی با همکاری وب سایت کمک آموزشی زیست یاد

10
برچسب ها :

دیدگاه شما

*لطفا جای خالی زیر را با یک عدد (مثل:3،2،1...) پر کنید تا ثابت شود شما یک ربات نیستید...

10 دیدگاه

  • محدثه
    1 سال پیش

    عااالی هستید. من امسال کنکور دارم و تازه سایتتونو پیدا کردم. خیییلی ممنونم ازتون
    دارم توی سایت دنبال مطالب ترکیبی مثل چیزی که به دوستمون درمورد مالاریا گفتید میگردم، امیدوارم پیدا کنم
    کاش برای درسهای دیگه هم همچین سایتهایی بود

شبکه های اجتماعی ما: