خلاصه فصل: گردش مواد (در گیاهان)

 

این مطلب برای شما مفید بود؟ آیا آن را می پسندید؟


l تازه ترین مطالب وب سایت رو تو کانال تلگرامی زیست یاد ببینین!


مفاهیم کلیدی در خلاصه فصل :
1)حركت آب
2)حركت مواد آلي (جابجايي)


راهنمای زیست یاد :
۱) علایم ترتیب بندی مطالب : ۱) ، ❶ ، ● ، ▲ ، ■ ، ◆ ، ○
۲) مطالب با رنگ: مطالب فصل کتاب درسی:برای دانش آموزان، مطالب مرتبط از فصل های دیگر کتاب های درسی:برای کنکوری ها، مطالب خارج از کتاب های درسی:برای توضیح بیشتر مطالب


1)حركت آب
❶از خاك تا آوند چوبي:
  ●سلول هاي تار كشنده = سلول هاي روپوستي طويل شده با واكوئل بزرگ و هسته ی كوچك در منطقه ی كوچكي در نزديكي رأس ريشه
  ●راه هاي كنترل ورود يون ها
    ▲لايه ی نفوذ ناپذير نسبت به آب (از جنس موم) در سلول هاي درون پوست (آندودرم) = سوبرين = چوب پنبه =آندودرمين = نواركاسپاري
    ▲نوار كاسپاري (در ريشه ی برخي گياهان) در ديواره هاي جانبي چند لايه ی سطحي پوست (برون پوست يا اگزودرم )
  ●مراحل: ورود آب از خاك به تار كشنده به روش اسمز ← افزايش پتانسيل آب سلول تار كشنده ← انتقال آب به سلول مجاور ← …
  ●راه هاي عبور آب :
    ▲مسير پروتوپلاستي: انتقال مواد از سيتوپلاسم يك سلول به سيتوپلاسم سلول ديگر از راه پلاسمودسم ها
    ▲مسير غير پروتوپلاستي: انتقال مواد از راه فضاي برون سلولي و ديواره ها (ديواره داراي سلولز← جاذب آب) تا درون پوست —( وجود نوار     کاسپاری)—>ادامه ی انتقال از راه سيتوپلاسم
❷درون آوند چوبي :
  ●حركت آب در آوند چوبي وابسته به تعرق (= خروج بخار از سطح گياه ):
    ▲راه هاي تعرق:
      ■روزنه ها (بيشترين مقدار)
      ■پوستك
      ■عدسك
  ●كشيده شدن از بالا :
    ▲کشش تعرقي: تبخير آب سلول ميانبرگ ← كاهش پتانسيل آب سلول ميانبرگ ← ورود آب به سلول ميانبرگ از سلول مجاور به روش     اسمز← … ← كاهش آب آوند چوبي ← ايجاد كشش (مكش) در آوند چوبي ←…
    ▲هم چسبي – كشش (كشش سطحي بر اثر پيوند هيدروژني) ← افزايش شديد توان ستون آب
    ▲دگرچسبي (موئينگي آوندها)
  ●رانده شدن از پايين
    ▲فشار ريشه اي :ورود فعال يون هاي محلول در آب به آوند چوبي از دايره ی محيطيه ← كاهش پتانسيل آب آوند چوبي ← تسهيل ورود آب     به آوند چوبي ← فشار ريشه اي
    ▲تعريق :
      ■فشار آب در گياه بالا و تعرق كمتر از جذب ← تعريق = خروج قطره ی آب از روزنه ی آبي در انتهاي آوند چوبي
      ■مكان روزنه ی آبي:
        ◆در حاشيه ی برگ هاي لادن، عشقه و گوجه
        ◆انتهاي برگ هاي تير ه ی گندم
      ■زمان تعريق :
        ◆شب تابستان (هوا سرد و خاك گرم)
        ◆مناطق گرمسيري (هوا گرم و اتمسفر اشباع)
  ●سلول هاي نگهبان :
    ▲باز شدن: جذب آب ← افزايش فشار آب (فشار آماس) —(آرايش شعاعي سلولز ديواره سلولي)—> فقط طويل شدن سلول← باز شدن     روزنه
    ▲بسته شدن: خروج آب ← كوتاه شدن و به هم نزديك شدن سلول ها ← بسته شدن روزنه
    ▲سازش ها براي كاهش تعرق :
      ■داشتن روزنه هاي فرو رفته و اندك در اقليم خشك و سرد (كاج) يا گرم (كاكتوس)
      ■داشتن كرك ها روي برگ
      ■داشتن روزنه هايي كه روز بسته و شب باز مي شوند در تيره ی گل ناز
    ▲عوامل مؤثر در باز شدن روزنه :
      ■آرايش شعاعي سلولزهای ديواره ← فقط افزايش طولي سلول هاي نگهبان ← خميده شدن سلول ها
      ■در محل تماس دو سلول: ضخامت كمتر و طول بيشتر ديواره ی پشتي (خارجي)← انبساط بيشتر ديواره ی خارجي نسبت به داخلي← ثابت       ماندن طول ديواره ی مشترك دو سلول در محل تماس← خميده شدن سلول ها
  ●حباب دار شدگي آوند چوبي :
    ▲علل:
      ■تعرق شديد
      ■آسيب آوندهاي چوبي يا تراكئيدها بر اثر نيش حشرات يا شكستن شاخه
      ■انجماد (چون هوا در يخ حل نمي شود)
    ▲سرنوشت حباب :
      ■محصور ماندن در يك آوند چوبي يا تراكئيد
      ■بذر افشاني هوا (انتقال به آوندها يا تراكئيدهاي مجاور)
نكته: افزايش فشار ريشه اي ← كاهش حباب دار شدگي
عمیق تر یادبگیرید:
ویدیوهای آموزشی : ❺ جذب آب در گیاهان، ❻ جذب مواد معدنی در گیاهان


2)حركت مواد آلي (جابجايي)
❶چند تعريف:
  ●منبع = محل توليد مواد آلي در گياه ← مثال: برگ (فتوسنتز)، ريشه ی ذخيره كننده ی قند
  ●محل مصرف = محل مصرف مواد آلي ← مثال: بخش هاي در حال رشد، نوك ريشه ها و ميوه هاي در حال تكوين
  ●جابجايي = حركت مواد آلي در گياه از منبع به محل مصرف
❷دلايل پيچيده تر بودن حركت مواد آلي از حركت آب :

  ●حركت آزادانه آب در سلول هاي خالي آوند چوبي
  ●حركت تركيبات آلي از طريق سيتوپلاسم سلول هاي زنده آوند آبكش

  ●حركت آب فقط به سمت بالا
  ●حركت تركيبات آلي در همه ی جهات

  ●توانايي آب در انتشار از غشاهاي سلولي
  ●عدم توانايي تركيبات آلي در انتشار از غشاهاي سلولي

❸مدل مونش = مدل جريان فشاري = مدل جريان توده اي :
  ●بارگيري آبكشي = ورود قند توليد شده در برگ به آوند آبكشي از طريق انتقال فعال
  ●كاهش پتانسيل آب آوند آبكشي ← ورود آب از آوند چوبي به آوند آبكشي از طريق اسمز
  ●افزايش فشار در آوند آبكشي ← حركت قند و شيره ی پرورده به صورت جريان توده اي
  ●باربرداري آبكشي = ورود قند موجود در شيره ی پرورده به محل مصرف از طريق انتقال فعال
 نكته: سرعت حركت ساكارز و آمينواسيدها در آوند آبكشي آنقدر سريع است كه با روش نيروي غير فعال جريان توده اي قابل توجيه نيست.
نكته: شته (زندگي به شكل كلني): فرو بردن خرطوم دهاني تا آوند آبكشي ← يكي از راه هاي استخراج شیره ی پرورده
نکته ی فعالیت 6.7: به این جمله توجه کنید:« کاغذ آغشته به کلربد کبالت برای تشخیص رطوبت کاربرد دارد. این کاغذ هنگامی که خشک باشد آبی رنگ است. اما پس از مرطوب شدن صورتی رنگ می شود.»
عمیق تر یادبگیرید:
ویدیوهای آموزشی : ❼ آوند آبکشی


چقدر یادگرفته اید ؟؟؟
تست های آموزشی :1) تست های غیرترکیبی کنکور 90 تا 95 فصل گردش مواد


منابع :
۱) جزوه ی آموزشی زیست شناسی 1 موسسه گزینه دو

0
برچسب ها :

دیدگاه شما

*لطفا جای خالی زیر را با یک عدد (مثل:3،2،1...) پر کنید تا ثابت شود شما یک ربات نیستید...

بدون دیدگاه

شبکه های اجتماعی ما: