خلاصه فصل: سفری در دنیای جانداران

 

این مطلب برای شما مفید بود؟ آیا آن را می پسندید؟


مفاهیم کلیدی در خلاصه فصل:
1)جانداران
2)انواع بافت هاي جانوري
3)سازمان بندي سلول هاي گياهي


راهنمای زیست یاد :
۱) علایم ترتیب بندی مطالب : ۱) ، ❶ ، ● ، ▲ ، ■ ، ◆ ، ○
۲) مطالب با رنگ: مطالب فصل کتاب درسی:برای دانش آموزان، مطالب مرتبط از فصل های دیگر کتاب های درسی:برای کنکوری ها، مطالب خارج از کتاب های درسی:برای توضیح بیشتر مطالب


1)جانداران
❶تك سلولي:
  ●مثال: آميب آب شيرين (جزء آغازيان): آميب هاي يك محيط فاقد اتصال زيستي (مثلاً سيتوپلاسمي)
❷پر سلولي:
  ●كلني (ساده ترين پر سلولي) ← هر سلول به طور مستقل زنده و با سايرين مرتبط
    ▲مثال: اسپيروژير و ولوكس (2 جلبك سبز) ← ولوكس: ساكن آب شيرين، كره ی تو خالي متشكل از يك لايه سلول، سلول ها داراي كلروفيل     و 2 تاژك رو به بيرون، داراي ساده ترين نوع زايش با هضم چند سلول از مادر
  ●پرسلولي تمايز يافته (تمايز = ايجاد شكل و ساختار خاص براي انجام وظايف خاص در سلول ها) ← داراي بافت (بافت =سلول هاي كنار هم و   هماهنگ با هم براي انجام وظايف خاص)
ارجاع به كتاب پيش دانشگاهي فصل 9: در اين كتاب خواهيد خواند «: باكتري ها تك سلولي اند.»
ارجاع به كتاب پيش دانشگاهي فصل 11: در اين كتاب خواهيد خواند: «مخمر نام عمومي است كه به آسكوميست هاي (گروهي از قارچ ها) تك سلولي اطلاق مي شود.»
عمیق تر یادبگیرید:
ویدیوهای آموزشی : ❶رده بندی جانداران


2)انواع بافت هاي جانوري
❶پوششي :
  ●ويژگي ها:
    ▲ساده ترين بافت
    ▲سلول ها به هم نزديك (فضاي بين سلولي اندك)
    ▲داراي غشاي پايه در زير خود (لايه اي از پروتئين هاي رشته اي و پلي ساكاريدهاي چسبناك براي اتصال بافت پوششي به بافت هاي زير آن)
  ●انواع:
    ▲يك لايه اي (ساده)
    ▲چند لايه اي (مركب)
  ●اشكال:
    ▲سنگفرشي (با سيتوپلاسم كمتر)
    ▲مكعبي
    ▲استوانه اي
  ●مدل بافت پوششي متناسب با وظيفه آن : غشاي موكوزي (نوعي بافت پوششي در سطح)← ترشح موكوز (نرم، چسبنده و لزج) ← مثال: لوله ی   تنفسي و گوارش
  ●مثال:
    ▲دهان و مري و پوست (سنگفرش چند لايه اي)
    ▲خانه هاي ششي و رگ (سنگفرشي يك لايه اي)
    ▲لوله ی نفرون (مكعبي يك لايه اي)
    ▲روده و معده (استوانه اي يك لايه اي)
❷پيوندي :
  ●ويژگي ها:
    ▲فضاي بين سلولي فراوان ← پر شدن توسط ماده ی زمينه اي (توليد ماده زمينه اي توسط سلول هاي بافت پيوندي)
  ●انواع :
    ▲ سست:
      ■فضاي بين سلولي زياد
      ■داراي رشته هاي محكم و طناب مانند كلاژن
      ■اتصال پوست بدن به ماهيچه هاي زير آن
    ▲چربي :
      ■عايق كردن
      ■ذخيره ی انرژي
      ■ضربه گيري
      ■نكته: به خاطر وجود چربي ذخيره ی زياد در سلول ها، هسته به كناري رانده شده
    ▲خون:
      ■مايع بين سلولي = پلاسما
      ■سلول ها =گلبول هاي قرمز و سفيد و پلاكت ها
      ■وظايف: انتقال مواد و ايمني بخشي
ارجاع به كتاب دوم فصل 6: در اين صفحه وظيفه ی ديگري براي خون ذكر شده: تنظيم و يكسان كردن دما در نواحي مختلف بدن.
    ▲رشته اي:
      ■داراي رشته هاي به هم فشرده و كشسان (كلاژن)
      ■مثال:
         ◆زردپي (اتصال ماهيچه و استخوان به هم)
         ◆رباط (اتصال استخوان ها به هم)
    ▲غضروف:
      ■داراي رشته هاي كشسان و ماده ی بين سلولي انعطاف پذير
      ■مثال:
         ◆سر استخوان ها در محل مفصل
         ◆نوك بيني
         ◆لاله ی گوش
         ◆صفحه ی بين دنده ها
    ▲استخوان :
      ■ماده ی بين سلولي داراي رشته هاي كلاژن و مواد كلسيم دار
      ■سخت ترين بافت پيوندي
نكته ی شكل 3.4: اين شكل، شكل بسيار مهمي است. شكل بافت هاي مختلف و توضيحاتي كه درمورد هريك از آنها داده شده است را خوب فرا بگيريد.
❸ماهيچه اي:
  ●اسكلتي:
    ▲قرمز
    ▲ارادي
    ▲مخطط
    ▲رشته اي شكل
    ▲با زردپي به استخوان متصل مي شود
    ▲عدم تقسيم سلول ها بعد از تولد ← بزرگ شدن با افزايش حجم
  ●قلبي:
    ▲قرمز
    ▲غير ارادي
    ▲مخطط
    ▲منشعب
  ●صاف:
    ▲سفيد
    ▲غير ارادي
    ▲غير مخطط
    ▲دوكي شكل
    ▲به آهستگي منقبض مي شوند ولي انقباض را براي مدت بيشتري نگه مي ندارد.
نكته: بافت ماهيچه اي = سنگين ترين بافت
❹عصبي :
  ●نورون :
    ▲جسم سلولي: شامل هسته و اندامك ها
    ▲دندريت: آورنده ی پيام عصبي به جسم سلولي
    ▲آكسون: برنده ی پيام عصبي از جسم سلولي
  ●نوروگليا :
    ▲جزء بافت عصبي هست ولي سلولي عصبي نيست.
    ▲وظايف: تغذيه نورون و عايق كردن دندريت و آكسون از طريق غلاف ليپيدي ميلين
نكته ی شکل 3.6: در اين شكل به جهت حركت پيام عصبي توجه فرماييد .
ارجاع به كتاب سوم فصل 2: باتوجه به آنچه كه در اين فصل از كتاب مي خوانيد، شكل 6-3 كتاب دوم، تصوير يك «نورون حركتي» مي باشد.


3)سازمان بندي سلول هاي گياهي
❶سلول هاي بنيادي (كوچك، هسته ی بزرگ، فاقد واكوئل) ← توليد مريستم ها ← توليد ساير بافت ها
❷رشد در گياهان: تقسيم سلولي فقط در مناطق مريستمي (زاينده) برخلاف جانوران ← رشد و ترميم و توليد مثل فقط در مناطق مريستمي
  ●مريستم هاي رأسي: در نوك شاخه هاي جانبي ، در نزديك نوك ريشه، در نوك ساقه (مريستم نوك ساقه: توليد ساير بافت ها و برگچه هايي   براي محافظت از خود و توليد برگ هاي گياه)
❸بخش ها ي گياه:
  ●روپوست ساقه (اپي درم) :
    ▲پوشاننده بخش هاي جوان
    ▲ترشح پوستك (كوتيكول) از جنس كوتين (پلي مري از اسيدهاي چرب طويل) براي جلوگيري از تبخير آب، حمله ی ميكروب و اثر سرما
    ▲سلول هاي نگهبان روزنه و كرك: 2 نوع سلول تمايز يافته ی روپوستي
  ●پوست ساقه:
    ▲بافت پارانشيم:
      ■ويژگي ها:
         ◆بزرگ
         ◆ديواره ی نازك
         ◆معمولاً فاقد ديواره ی دومين
         ◆فضاي بين سلولي زياد
         ◆داراي قدرت تقسيم
      ■كار:
         ◆ترشح و ذخيره ی آب و مواد غذايي
         ◆فتوسنتز (پارانشيم فتوسنتز كننده = كلرانشيم ← مانند سلول هاي ميانبرگ)
    ▲بافت كلانشيم:
      ■ويژگي ها:
         ◆ديواره ی ضخيم ← استحكام بخشيدن به گياه
         ◆گاه داراي كلروپلاست
         ◆قابليت رشد هماهنگ با رشد گياه
      ■ مكان: در بخش خارجي پوست ساقه هاي جوان
    ▲بافت اسكلرانشيم:
      ■ويژگي:
         ◆ايجاد ديواره دومين ضخيم داراي ماده ی چوب (ليگنين)← مرگ سلول (تمايز يافته براي استحكام بخشيدن به گياه)
      ■انواع:
         ◆فيبر = سلول هايي دراز و كشيده بين بافت هاي ديگر
         ◆اسكلروئيد = سلول هايي كوتاه و منشعب در پوشش دانه ها و ميوه ها
  ●استوانه ی مركزي:
zist1f3554789    ▲مغز:
      ■از جنس بافت پارانشيمي
      ■اشعه ی مغزي = بخشي از مغز كه بين بافت هاي آوندي است.
    ▲بافت هادي :
      ■ساختار: سلول ها پشت سر هم رديف مي شوند و لوله تشكيل مي دهند.
      ■انواع :
         ◆آوند چوبي:
           ○كار: هدايت آب و مواد معدني (شيره ی خام) از ريشه به برگ
           ○ويژگي ها: داراي ديواره ی سلولي ضخيم ← از دست دادن اجزاء قبل از هدايت آب و مواد معدني ← تنها قسمت باقيمانده = ديواره ی            سلولي
           ○انواع :
             △تراكئيدها (در همه ی گياهان آوندي): باريك، طويل، داراي پايانه مخروطي، انتقال آب از طريق لان ها
             △عناصر آوندي (در گياهان گلدار): كوتاهتر، گشادتر، داراي منافذ بزرگ در پايانه ها ← انتقال سريعتر آب
         ◆آوند آبكش :
           ○كار: هدايت قندها و مواد غذايي كه در گياه ساخته مي شود (شيره ی پرورده) به سرتاسر گياه
           ○ويژگي ها: داراي ديواره ی سلولي و غشاء و سيتوپلاسم ولي فاقد اندامك يا داراي اندامك هاي تغيير يافته
           ○در لوله هاي غربالي: ارتباط مستقيم سيتوپلاسم ها از طريق منافذ ديواره هاي سلولي ← عبور آزادانه مواد غذايي و قندها
           ○سلول هاي همراه: در مجاورت لوله هاي غربالي و داراي اندامك ← انجام سنتز پروتئين و متابوليسم سلول هاي غربالي
ارجاع به كتاب دوم فصل 6: سلول ها ي همراه داراي ميتوكندري هاي زيادي هستند.
نكته: سلول همراه در كنار لوله هاي غربالي مشابه نوروگليا در كنار نورون ها مي باشد.
نكته ی شكل 3.7: در اين شكل حتماً نام بخش هاي مختلف را به خاطر بسپاريد.
نکته ی شکل 3.8: به چند نكته درمورد اين شكل توجه كنيد: اولاً «همواره آوند چوبي نسبت به آوند آبكش در قسمت مركزي تري قرار مي گيرد» ثانياً «آندودرم = داخلي ترين لايه ی پوست » و «دايره ی محيطيه (پريسيكل) = خارجي ترين لا يه ي استوانه ی مركزي » و ثالثاً «در ريشه: قطر پوست > قطر استوانه مركزي »و «در ساقه: قطر پوست < قطر استوانه مركزي»
نكته ی شكل 3.10، 3.11 ، 3.12: به اين شكل هم خوب دقت كنيد و سعي كنيد آنها را با هم مقايسه كنيد. همچنين به ديواره هاي نخستين و دومين توجه كنيد. همانطور كه مشاهده مي كنيد «سلول هاي پارانشيمي تا حدودي شبيه سلول هاي اسكلروئيد »، « سلول هاي كلانشيمي شبيه سلول هاي فيبر »و « سلول هاي تراكئيد شبيه سلول هاي همراه لوله هاي غربالي » هستند.
نكته ی شکل 3.14: در اين شكل ها هم به نام هر قسمت توجه كنيد. ضمناً منظور از سلول پارانشيم آبكشي، سلول پارانشيمي است كه نزديك آوند آبكشي قرار داشته باشد.


چقدر یادگرفته اید ؟؟؟
تست های آموزشی :1) تست های غیرترکیبی کنکور 90 تا 95 فصل سفری در دنیای جانداران


منابع :
۱) جزوه ی آموزشی زیست شناسی 1 موسسه گزینه دو

1
برچسب ها :

دیدگاه شما

*لطفا جای خالی زیر را با یک عدد (مثل:3،2،1...) پر کنید تا ثابت شود شما یک ربات نیستید...

یک دیدگاه

  • 1 سال پیش

    عالى بود..‏ عالى ترميشد وقتى صفحه اول همون فرمانرو و شاخه و…‏ رو هم ذكرميكردين ‏
    يكى ازتستاى٩٦‏ مربوط به همين صفحه بود
    اما دركل خيلى خوبه.ممنون.موفق باشين

شبکه های اجتماعی ما: